Boshpana olish qoidalari

Asylregler – uzbekiska

Agarda siz Shvetsiyada boshpana qidirayotgan boʻlsangiz, u holda Shvetsiya hududiga kirish vaqtida boshpana olish arizangizni chegara xodimlariga yoki Migratsiya Agentligining biror bir ariza qabul qilish punktlariga taqdim eting.

Boshpana olish arizangiz Shvetsiya elchixonasiga taqdim etilgan boʻlsa Shvetsiya Migratsiya Agentligi ushbu arizani koʻrib chiqa olmaydi. Agar boshpana soʻrash maqsadida Shvetsiyaga kela olmasangiz, BMTning Qochoqlar masalalari boʻyicha Oliy komissari idorasiga murojaat qilishingiz mumkin.

Dublin Reglamenti arizangiz Yevropa Ittifoqining qaysi a’zo mamlakatida koʻrib chiqilishini belgilab beradi.

Dublin Reglamenti haqida batafsil ma’lumot oling (ingliz tilida)

Boshpana soʻrovchilar

Boshpana soʻrovchi bu Shvetsiyaga bir amallab kelib, u yerda himoya (boshpana) soʻrab ariza bergan, lekin arizasi hali koʻrib chiqilmagan shaxsdir.

Boshpana soʻrovchilarga istiqomat qilish ruxsatnomasini berish uchun asos boʻladigan sabablar

Shvetsiya Qochqinlar maqomiga oid BMT Konventsiyasini imzolagan. Bu shuni anglatadiki, boshqa ishlar bilan birga, Shvetsiya boshpana uchun taqdim etilgan har bir arizani yakka tartibda koʻrib chiqadi.

Yakka tartibda koʻrib chiqish oʻz ichiga har bir arizachining jinsi va jinsiy oriyentatsiyasini (ya’ni arizachi gomoseksual, biseksual yoki jinsi almashgan insonligini) inobatga oladi.

Shvetsiya BMT Konvensiyasiga asosan qochqin hisoblangan va YeI reglamentlariga asosan “qoʻshimcha himoya”ga muhtoj boʻlgan insonlarga istiqomat qilish ruxsatnomasini taqdim etadi.

Qochqin

Qochqinlar maqomiga oid BMT Konvensiyasi, Shvetsiya qonunlari va YeI reglamentlariga asosan quyidagi belgilarga asoslanib tazyiq ostida qolishi mumkinligiga asosli sabablarga koʻra xavotirda boʻlgan insonlar qochqin hisoblanadi:

  • irqi;
  • millati;
  • diniy yoki siyosiy qarashlari;
  • jinsi;
  • jinsiy oriyentatsiyasi; yoki
  • biror bir muayyan ijtimoiy guruhga tegishliligi.

Tazyiq insonning tugʻilgan yurti hukumati tomonidan oʻtkazilishi mumkin. Ba’zi hollarda hukumat boshqa shaxslar yoki guruhlar tomonidan oʻtkaziladigan tazyiqdan himoya qilish imkoniyati yoʻqligi yoki buni xohlamayotganligidan ham boʻlishi mumkin.

Qochoq deb hisoblanganlar uchun qochoqlik statusi beriladi va bu xalqaro tan olingan status bo´lib, BMT (Birlashgan Millatlar Tashkiloti) qochoqlar konvensiyasi va Yevropa Ittifoqi qonunlariga asoslanadi.

Qochoq statusini olganlar uchun normal holatda uch yilga yashash uchun ruhsat beriladi. (Kechi bilan 2015 yil 24 noyabrgacha himoya so´rab ariza topshirganlar doimiy yashash uchun ruhsat olishlari mumkin.)

Qoʻshimcha himoyaga muhtoj inson

Qoʻshimcha himoyaga muhtoj inson deb quyidagi hollarda aytiladi:

  • oʻlim jazosiga hukm qilinish xavfi boʻlgan inson;
  • jismoniy jazo, qiynoq yoki boshqa gʻayriinsoniy yoki haqoratomuz munosabat yoki jazoga tortilish xavfi boʻlgan inson; yoki
  • fuqaro sifatida, qurolli nizo sababli jiddiy jarohat olish xavfida boʻlgan inson.

Alternativ himoyaga muhtoj deb topilganlarga Yevropa Ittifoqi qonunlariga asoslangan alternativ himoyaga muhtoj statusi beriladi.

Himoyaga muhtoj statusini olganlarga normal holatda 13 oyga yashash uchun ruhsat beriladi. (Kechi bilan 2015 yil 24 noyabrgacha himoya so´rab ariza topshirganlar doimiy yashash uchun ruhsat olishlari mumkin.)

Boshqa himoya shakllari

Istisno holatlarda, boshpana soʻraganlarga istiqomat qilish ruxsatnomasi tazyiqdan himoya qilish kerak boʻlmagan hollarda ham berilishi mumkin. Buning uchun u insonning shaxsiy vaziyati noodatiy vaziyatlarga bevosita aloqador boʻlishi kerak, (misol uchun, ogʻir xastalikka chalingan yoki odam savdosi qurboniga aylangan insonlar), ya’ni bu hollarda istiqomat qilish ruxsatnomasi bermaslik Shvetsiyani oʻz xalqaro majburiyatlarining bajarmasligiga olib keladi.

Ximoyaga muhtojlik haq huquqlariga aloqador istisno vaziyatlar

Arizangiz yuzasidan o´tkaziladigan tergov davomida harbiy jinoyat, insoniyatga qarshi jinoyat, boshqa og´ir jinoyat, yoki davlat havfsizligiga qarshi jinoyat sodir qilganligingiz aniqlansa, sizga Shvetsiyada himoya berilmaydi. Shunda ham, agar o´z yurtingizga qaytsangiz sizni tazyiq yoki o´lim kutadigan bo´lsa, Shvetsiyada vaqtinchalik yashash uchun ruhsat olishingiz mumkin.

Boshpana soʻrovchi bolalar

Shvetsiya qonunlariga asosan, Migratsiya Agentligi yosh bolalar manfaatlarini maksimal darajada hisobga olgan holda ularning murojaatini alohida koʻrib chiqishi shart. Aytadigan gapi boʻlgan va buni aytishni xohlagan barcha yosh bolalar gapirishga va ularni gapiga quloq tutilishiga haqlidir. Boshpana soʻragan yosh bolalarning boshpana soʻrash sabablari alohida koʻrib chiqiladi, chunki ularning boshpana soʻrashga sabablari ota-onasinikidan farqli boʻlishi mumkin. Boshpana soʻrash sabablari koʻrilib chiqilayotganda, mansabdor shaxs ushbu arizani har tomonlama koʻrib chiqishi, ya’ni bolani yoshi, sogʻligʻi va voyaga yetganligini inobatga olishi shart. Bola muhokamaga yoshi katta odam hamrohligida borishga haqlidir. Bu yoshi katta odam uning ota-onasi yoki qonuniy vasiyi, uni otaliqqa olgan shaxs va (yoki) ijtimoiy vakili boʻlishi mumkin.

Yosh bolalarning boshpana soʻrashiga oid qoidalar haqida batafsil ma’lumot oling

Batafsil ma’lumot olish

  1. BMT Qochqinlar Konventsiyasi (ingliz tilida)external link, opens in new window
  2. MT Qochqinlar masalalari boʻyicha oliy komissari (BMT Qochqinlar Agentligi) (ingliz tilida)external link, opens in new window
  3. eI Boshpana olishga loyiqlik toʻgʻrisidagi Yoʻriqnoma (ingliz tilida)external link, opens in new window
  4. Chet elliklar toʻgʻrisidagi Qonun (ingliz tilida)external link, opens in new window
  5. Chet elliklar toʻgʻrisidagi qaror (ingliz tilida)external link, opens in new window
  6. Dublin reglamenti (ingliz tilida)external link, opens in new window
  7. Shvetsiyada istiqomat qilish ruxsatnomasini taqdim qilishni vaqtinchalik cheklash toʻgʻrisidagi Qonun (shved tilida)external link, opens in new window

Бошпана олиш қоидалари

Агарда сиз Швецияда бошпана қидираетган бўлсангиз, у холда Швеция худудига кириш вақтида бошпана олиш аризангизни чегара ходимларига ёки Миграция Агентлигининг бирор бир ариза қабул қилиш пунктларига тақдим этинг.

Бошпана олиш аризангиз Швеция элчихонасига тақдим этилган бўлса Швеция Миграция Агентлиги ушбу аризани кўриб чиқа олмайди. Агар бошпана сўраш мақсадида Швецияга кела олмасангиз, БМТнинг Қочоқлар масалалари бўйича Олий комиссари идорасига мурожаат қилишингиз мумкин.

Дублин Регламенти аризангиз Европа Иттифоқининг қайси аъзо мамлакатида кўриб чиқилишини белгилаб беради.

Дублин Регламенти ҳақида батафсил маълумот олинг (инглиз тилида)

Бошпана сўровчилар

Бошпана сўровчи бу Швецияга бир амаллаб келиб, у ерда ҳимоя (бошпана) сўраб ариза берган, лекин аризаси ҳали кўриб чиқилмаган шахсдир.

Бошпана сўровчиларга истиқомат қилиш рухсатномасини бериш учун асос бўладиган сабаблар

Швеция Қочқинлар мақомига оид БМТ Конвенциясини имзолаган. Бу шуни англатадики, бошқа ишлар билан бирга, Швеция бошпана учун тақдим этилган ҳар бир аризани якка тартибда кўриб чиқади.

Якка тартибда кўриб чиқиш ўз ичига ҳар бир аризачининг жинси ва жинсий ориентациясини (яъни аризачи гомосексуал, бисексуал ёки жинси алмашган инсонлигини) инобатга олади.

Швеция БМТ Конвенциясига асосан қочқин хисобланган ва ЕИ регламентларига асосан “қўшимча ҳимоя”га муҳтож бўлган инсонларга истиқомат қилиш рухсатномасини тақдим этади.

Қочқин

Қочқинлар мақомига оид БМТ Конвенцияси, Швеция қонунлари ва ЕИ регламентларига асосан қуйидаги белгиларга асосланиб тазйиқ остида қолиши мумкинлигига асосли сабабларга кўра хавотирда бўлган инсонлар қочқин хисобланади:

  • ирқи;
  • миллати;
  • диний ёки сиёсий қарашлари;
  • жинси;
  • жинсий ориентацияси; ёки
  • бирор бир муайян ижтимоий гуруҳга тегишлилиги.

Тазйиқ инсоннинг туғилган юрти ҳукумати томонидан ўтказилиши мумкин. Баъзи ҳолларда ҳукумат бошқа шахслар ёки гуруҳлар томонидан ўтказиладиган тазйиқдан ҳимоя қилиш имконияти йўқлиги ёки буни хоҳламаётганлигидан ҳам бўлиши мумкин.

Қочоқ деб ҳисобланганлар учун қочоқлик статуси берилади ва бу ҳалқаро тан олинган статус бўлиб, БМТнинг (Бирлашган Миллатлар Ташкилоти) қочоқлар конвенцияси ва Европа Иттифоқи қонунларига асосланади.

Қочоқ статутисини олганлар учун нормал ҳолатда уч йилга яшаш учун руҳсат берилади. (Кечи билан 2015 йил 24 ноябргача ҳимоя сўраб ариза топширганлар доимий яшаш учун руҳсат олишлари мумкин).

Қўшимча ҳимояга муҳтож инсон

Қўшимча химояга муҳтож инсон деб қуйидаги холларда айтилади:

  • ўлим жазосига ҳукм қилиниш хавфи бўлган инсон;
  • жисмоний жазо, қийноқ ёки бошқа ғайриинсоний ёки ҳақоратомуз муносабат ёки жазога тортилиш хавфи бўлган инсон; ёки
  • фуқаро сифатида, қуролли низо сабабли жиддий жароҳат олиш хавфида бўлган инсон.

Альтернатив ҳимояга муҳтож деб топилганларга Европа Иттифоқи қонунларига асосланган альтернатив ҳимояга муҳтож статуси берилади.

Ҳимояга муҳтож статусини олганларга нормал ҳолатда 13 ойга яшаш учун руҳсат берилади. (Кечи билан 2015 йил 24 ноябргача ҳимоя сўраб ариза топширганлар доимий яшаш учун руҳсат олишлари мумкин).

Бошқа ҳимоя шакллари

Истисно ҳолатларда, бошпана сўраганларга истиқомат қилиш рухсатномаси тазйиқдан химоя қилиш керак бўлмаган ҳолларда ҳам берилиши мумкин. Бунинг учун у инсоннинг шахсий вазияти ноодатий вазиятларга бевосита алоқадор бўлиши керак, (мисол учун, оғир хасталикка чалинган ёки одам савдоси қурбонига айланган инсонлар), яъни бу ҳолларда истиқомат қилиш рухсатномаси бермаслик Швецияни ўз халқаро мажбуриятларининг бажармаслигига олиб келади.

Химояга муҳтожлик ҳақ хуқуқларига алоқадор истисно вазиятлар

Аризангиз юзасидан ўтказиладиган тергов давомида ҳарбий жиноят, инсониятга қарши жиноят, бошқа оғир жиноят, ёки давлат ҳавфсизлигига қарши жиноят содир қилганлигингиз аниқланса, сизга Швецияда ҳимоя берилмайди. Шунда ҳам, агар ўз юртингизга қайтсангиз сизни тазйиқ ёки ўлим кутадиган бўлса, Швецияда вақтинчалик яшаш учун руҳсат олишингиз мумкин.

Бошпана сўровчи болалар

Швеция қонунларига асосан, Миграция Агентлиги ёш болалар манфаатларини максимал даражада ҳисобга олган ҳолда уларнинг мурожаатини алоҳида кўриб чиқиши шарт. Айтадиган гапи бўлган ва буни айтишни хоҳлаган барча ёш болалар гапиришга ва уларни гапига қулоқ тутилишига хақлидир. Бошпана сўраган ёш болаларнинг бошпана сўраш сабаблари алоҳида кўриб чиқилади, чунки уларнинг бошпана сўрашга сабаблари ота- онасиникидан фарқли бўлиши мумкин. Бошпана сўраш сабаблари кўрилиб чиқилаетганда, мансабдор шахс ушбу аризани хар томонлама қўриб чиқиши яъни ёш болани ёши, соғлиғи ва воятга етганлигини инобатга олиши шарт. Бола муҳокамага ёши катта одам ҳамроҳлигида боришга ҳақлидир. Бу ёши катта одам унинг ота-онаси ёки қонуний васийи, уни оталиққа олган шахс ва (ёки) ижтимоий вакили бўлиши мумкин.

Ёш болаларнинг бошпана сўрашига оид қоидалар ҳақида батафсил маълумот олинг

Батафсил маълумот олиш

  1. БМТ Қочқинлар Конвенцияси (инглиз тилида)external link, opens in new window
  2. БМТ Қочқинлар масалалари бўйича олий комиссари (БМТ Қочқинлар Агентлиги) (инглиз тилида)external link, opens in new window
  3. ЕИ Бошпана олишга лойиқлик тўғрисидаги ЙўриқномаeI (инглиз тилида)external link, opens in new window
  4. Чет элликлар тўғрисидаги Қонун (инглиз тилида)external link, opens in new window
  5. Чет элликлар тўғрисидаги қарор (инглиз тилида)external link, opens in new window
  6. Дублин регламенти (инглиз тилида)external link, opens in new window
  7. Швецияда истиқомат қилиш рухсатномасини тақдим қилишни вақтинчалик чеклаш тўғрисидаги Қонун (швет тилида)external link, opens in new window

Last updated: 2017-05-29

Was the information on this page helpful to you?