Boshpana soʻrovchi bolalar

Barn i asylprocessen – uzbekiska

Boshpana arizasini koʻrib chiqishda bolalar huquqlari kattalar huquqlaridan farq qiladi. Boshpana arizasini koʻrib chiqish va amaliy masalalarda bolalarning huquqlari va ular uchun yordam olish imkoniyatlari haqidagi ma’lumotlar toʻpladik.

Shvetsiya Bolalar huquqlari toʻgʻrisidagi BMT konvensiyasini imzolagan. Bu konventsiyada barcha bolalarning haq- huquqlari belgilab qoʻyilgan. Bu huquqlar barcha bolalar uchun amal qiladi, xoh u Shvetsiyada yashayotgan, ya’ni Shvetsiya fuqarosi boʻlsin, xoh bu yerda vaqtinchalik istiqomat qilayotgan boʻlsin yoki xoh u boshpana soʻragan bola boʻlsin.

Shvetsiyada 18 yoshga toʻlmagan har qanday shaxs bola hisoblanadi. Boshpana soʻrovchi bolalarning aksariyati bu yerga yo otasi, yo onasi bilan yoki ota-onasi bilan birga kelishadi. Shuningdek, Shvetsiyaga ota-onasiz yoki vasiysiz kelgan bolalar ham bor; ushbu hamrohsiz kelgan voyaga yetmaganlar uchun alohida koʻmak talab qilinadi.

Hamrohsiz kelgan voyaga yetmaganlar haq- huquqlari haqida batafsil ma’lumot oling (ingliz tilida)

Boshpana soʻrovchi bolalar oʻz fikrlarini bildirishga haqlidirlar

Shvetsiya qonunlariga asosan, Migratsiya Agentligi bolalar manfaatlarini maksimal darajada hisobga olgan holda bu masalaga alohida yondashishlari shart. Barcha bolalar oʻz fikrlarini bildirishga haqli va ularni tinglash shart. Boshpana soʻragan bolaning boshpana soʻrash sabablari alohida koʻrib chiqiladi, chunki uning boshpana soʻrashga sabablari ota-onasinikidan farqli boʻlishi mumkin. Bolaning boshpana soʻrash sabablari koʻrib chiqilayotganda, Migratsiya idorasi xodimi ushbu arizani koʻrib chiqishni bolaning yoshi, sogʻligʻi va qanchalik voyaga yetganligini inobatga olgan holda amalga oshirishi shart. Bola muhokamaga yoshi katta odam hamrohligida borishga haqlidir. Bu yoshi katta odam uning ota-onasi yoki qonuniy vasiyi, uni otaliqqa olgan shaxs va (yoki) ijtimoiy vakili boʻlishi mumkin.

Barcha bolalar maktabga yoki maktabgacha ta’lim olish maskanlariga qatnash huquqiga egadir

Barcha bolalar va oʻsmirlar Shvetsiyada yashayotgan boshqa bolalar singari maktabga va maktabgacha ta’lim maskanlariga qatnash uchun teng huquqqa egadir. Shahar hokimligi oʻz hududida istiqomat qilayotgan bolalarning boshqa bolalar va oʻsmirlar singari maktabga borishi uchun kerakli shart-sharoitni yaratishga ma’suldir. Bu qoida maktabgacha ta’lim muassasasi, majburiy o‘rta maktab va yuqori sinflar maktabiga tegishlidir. Yuqori sinflar maktabiga borish uchun boshpana soʻragan oʻsmirlar 18 yoshga toʻlmasdan oldin u yerda oʻqishni boshlashlari shart.

Ota-onasi ruxsatisiz, Migratsiya Agentligi boshpana soʻragan bolalar haqidagi ma’lumotni shahar hokimligiga berishi mumkin emas. Migratsiya Agentligiga oʻz roziligingizni berishingiz mumkin va u holda Migratsiya Agentligi shahar hokimligiga bolaning ism-sharifi, tugʻilgan sanasi, soʻzlashuv tili, tugʻilgan mamlakati va ariza ishi raqami haqida ma’lumot beradi. Oʻzingiz ham shahar hokimligi bilan bogʻlanib, bolangizni maktab yoki maktabgacha ta’lim maskaniga berishni xohlayotganingizni ma’lum qilishingiz mumkin.

Maktab haqida qoʻshimcha ma’lumot oling

Har bir bola tibbiy xizmatlardan foydalanishga haqli

Boshpana soʻrovchi bolalar Shvetsiyada istiqomat qilayotgan boshqa bolalar singari ayni tibbiy va stomatologiya xizmatlaridan foydalanishga haqlidir. 18 yoshga toʻlmaganlar uchun stomatologiya xizmatlari bepuldir. Koʻpgina okrug yoki hududlarda bolalar uchun tibbiy xizmatlar ham bepuldir. Bu haqida batafsil ma’lumot olish uchun istiqomat qilayotgan okrug yoki hududingiz hokimligi bilan bogʻlaning.

www.1177.se veb-saytida okrug yoki hududingizdagi sogʻliqni saqlash haqida batafsil ma’lumot olishingiz mumkinexternal link, opens in new window

Boshpana soʻraganlar uchun sogʻliqni saqlash va tibbiy xizmatlar haqida batafsil ma’lumot oling

Bolalar oʻz oilalari bagʻriga qaytishga haqlidir

Bolalar huquqlari toʻgʻrisidagi BMT Konvensiyasiga asosan, bolalar oʻz oilalari bilan birga boʻlishga haqlidirlar. Shuning uchun, Shvetsiya hukumati hamrohi boʻlmagan voyaga yetmaganlarning ota-onasini yoki vasiyini topishga harakat qiladi. Bolaning qarindoshlarini qidirish ishlari Migratsiya Agentligi bolaning boshpana arizasini koʻrib chiqishi davomida ham davom etadi. Eng avvalo, oilani oʻz vatanida qayta birlashtirish maqsadi birinchi oʻringa qoʻyiladi. Agar bolaning qarindoshlari boshqa mamlakatda bexatar yashayotgan boʻlishsa, oilani birlashtirish oʻsha yerda amalga oshirilishi mumkin. Agar bola qochqin sifatida Shvetsiyada istiqomat qilish ruxsatini olgan boʻlsa va boshqa yerda oilani birlashtirish imkoni boʻlmasa, bolaning oilasiga Shvetsiyada istiqomat qilish ruxsati berilishi mumkin.

Agar bola istiqomat qilish ruxsatini ola olmasa va qaytishiga toʻgʻri kelganda, nima boʻlishi haqida batafsil ma’lumot oling

Bola huquqlari haqida batafsil ma’lumot

Barcha Shvetsiya hukumat idoralari qarorlar qabul qilishda bolaning manfaatlarini maksimal darajada inobatga olishlari shart va bolalar huquqlarini himoya qiluvchi maxsus komissiyaga ega bir necha davlat idoralari mavjud. Agar bolaning ota-onasi bolani qaramogʻiga ololmasa yoki bolaga ziyon yetkazsa, bola istiqomat qiladigan hududdagi ijtimoiy himoya xizmatlari bolaga gʻamxoʻrlik qilish uchun mas’uldir. Ba’zi hollarda shafqatsiz munosabatda boʻlingan bolani boshqa bir vasiy qaramogʻiga oʻtkazish uchun politsiya yordamidan foydalanishga toʻgʻri kelishi mumkin. Bolalarni urish yoki qizlarni xatna qilish taqiqlanadi. 18 yoshga toʻlmagan bolalar turmush qurishlari ham taqiqlanadi.

Batafsil ma’lumot

Shafqatsiz munosabat koʻrgan yoki boshqa koʻrinishda oʻta nochor holda boqilayotgan bolalarga koʻrsatilishi mumkin boʻlgan tegishli yordam turi haqida batafsil ma’lumot oling (ingliz tilida)external link, opens in new window

Bolalar huquqlari toʻgʻrisidagi BMT konventsiyasi haqida batafsil ma’lumot oling (ingliz tilida)external link, opens in new window

Shvetsiyaga kelgan va boshpana soʻragan bolalar uchun ma’lumot (ingliz tilida)

Boshpana haqida va boshpana soʻrab ariza berish haqida batafsil ma’lumotga ega boʻlmoqchi boʻlsangiz yoki kattalar tomonidan bolalarga boshpana olish jarayoni haqida ma’lumot berishda ushbu sahifalardan foydalanish mumkin.

Shvetsiyada istiqomat qilayotgan shaxs bilan oʻrtalarida bolalari bor boʻlgan yoki endi farzand kutayotgan boshpana soʻragan shaxslar uchun ma’lumot

Бошпана сўровчи болалар

Бошпана аризасини кўриб чиқишда болалар ҳуқуқлари катталар ҳуқуқларидан фарқ қилади. Бошпана аризасини кўриб чиқиш ва амалий масалаларда болаларнинг ҳуқуқлари ва улар учун ёрдам олиш имкониятлари ҳақидаги маълумотлар тўпладик.

Швеция Болалар ҳуқуқлари тўғрисидаги БМТ конвенциясини имзолаган. Бу конвенцияда барча болаларнинг ҳақ- ҳуқуқлари белгилаб қўйилган. Бу ҳуқуқлар барча болалар учун амал қилади, хоҳ у Швецияда яшаётган, яъни Швеция фуқароси бўлсин, хоҳ бу ерда вақтинчалик истиқомат қилаётган бўлсин ёки хоҳ у бошпана сўраган бола бўлсин.

Швецияда 18 ёшга тўлмаган ҳар қандай шахс бола ҳисобланади. Бошпана сўровчи болаларнинг аксарияти бу ерга ё отаси, ё онаси билан ёки ота-онаси билан бирга келишади. Шунингдек, Швецияга ота-онасиз ёки васийсиз келган болалар ҳам бор; ушбу ҳамроҳсиз келган вояга етмаганлар учун алоҳида кўмак талаб қилинади.

Ҳамроҳсиз келган вояга етмаганлар ҳақ- ҳуқуқлари ҳақида батафсил маълумот олинг (инглиз тилида)

Бошпана сўровчи болалар ўз фикрларини билдиришга ҳақлидирлар

Швеция қонунларига асосан, Миграция Агентлиги болалар манфаатларини максимал даражада ҳисобга олган ҳолда бу масалага алоҳида ёндашишлари шарт. Барча болалар ўз фикрларини билдиришга ҳақли ва уларни тинглаш шарт. Бошпана сўраган боланинг бошпана сўраш сабаблари алоҳида кўриб чиқилади, чунки унинг бошпана сўрашга сабаблари ота- онасиникидан фарқли бўлиши мумкин. Боланинг бошпана сўраш сабаблари кўриб чиқилаётганда, Миграция идораси ходими ушбу аризани кўриб чиқишни ёш боланинг ёши, соғлиғи ва қанчалик вояга етганлигини инобатга олган ҳолда амалга ошириши шарт. Бола муҳокамага ёши катта одам ҳамроҳлигида боришга ҳақлидир. Бу ёши катта одам унинг ота-онаси ёки қонуний васийи, уни оталиққа олган шахс ва (ёки) ижтимоий вакили бўлиши мумкин.

Барча болалар мактабга ёки мактабгача таълим олиш масканларига қатнаш ҳуқуқига эгадир.

Барча болалар ва ўсмирлар Швецияда яшаётган бошқа болалар сингари мактабга ва мактабгача таълим масканларига қатнаш учун тенг ҳуқуққа эгадир. Шаҳар ҳокимлиги ўз ҳудудида истиқомат қилаётган болаларнинг бошқа болалар ва ўсмирлар сингари мактабга бориши учун керакли шарт-шароитни яратишга маъсулдир. Бу қоида мактабгача таълим муассасаси, мажбурий шрта мактаб ва юқори синфлар мактабига тегишлидир. Юқори синфлар мактабига бориш учун бошпана сўраган ўсмирлар 18 ёшга тўлмасдан олдин у ерда ўқишни бошлашлари шарт.

Ота-онаси рухсатисиз, Миграция Агентлиги бошпана сўраган болалар ҳақидаги маълумотни шаҳар ҳокимлигига бериши мумкин эмас. Миграция Агентлигига ўз розилигингизни беришингиз мумкин ва у ҳолда Миграция Агентлиги шаҳар ҳокимлигига боланинг исм-шарифи, туғилган санаси, сўзлашув тили, туғилган мамлакати ва ариза иши рақами ҳақида маълумот беради. Ўзингиз ҳам шаҳар ҳокимлиги билан боғланиб, болангизни мактаб ёки мактабгача таълим масканига беришни хоҳлаётганингизни маълум қилишингиз мумкин.

Мактаб ҳақида қўшимча маълумот олинг

Ҳар бир бола тиббий хизматлардан фойдаланишга ҳақли

Бошпана сўраовчи болалар Швецияда истиқомат қилаётган бошқа болалар сингари айни тиббий ва стоматология хизматларидан фойдаланишга ҳақлидир. 18 ёшга тўлмаганлар учун стоматология хизматлари бепулдир. Кўпгина округ ёки ҳудудларда болалар учун тиббий хизматлар ҳам бепулдир. Бу ҳақида батафсил маълумот олиш учун истиқомат қилаётган округ ёки ҳудудингиз ҳокимлиги билан боғланинг.

www.1177.se веб-сайтида округ ёки ҳудудингиздаги соғлиқни сақлаш ҳақида батафсил маълумот олишингиз мумкин (инглиз тилида)external link, opens in new window

Бошпана сўраганлар учун соғлиқни сақлаш ва тиббий хизматлар ҳақида батафсил маълумот олинг

Болалар ўз оилалари бағрига қайтишга ҳақлидир

Болалар ҳуқуқлари тўғрисидаги БМТ Конвенциясига асосан болалар ўз оилалари билан бирга бўлишга ҳақлидирлар. Шунинг учун Швеция ҳукумати ҳамроҳи бўлмаган вояга етмаганларни ота-онасини ёки васийини топишга ҳаракат қилади. Боланинг қариндошларини қидириш ишлари Миграция Агентлиги боланинг бошпана аризасини кўриб чиқиши давомида ҳам давом этади. Энг аввало, оилани ўз ватанида қайта бирлаштириш мақсади биринчи ўринга қўйилади. Агар боланинг қариндошлари бошқа мамлакатда бехатар яшаётган бўлишса, оилани бирлаштириш ўша ерда амалга оширилиши мумкин. Агар бола қочқин сифатида Швецияда истиқомат қилиш рухсатини олган бўлса ва бошқа ерда оилани бирлаштириш имкони бўлмаса, боланинг оиласига Швецияда истиқомат қилиш рухсати берилиши мумкин.

Агар бола истиқомат қилиш рухсатини ола олмаса ва қайтишига тўғри келганда, нима бўлиши ҳақида батафсил маълумот олинг

Бола ҳуқуқлари ҳақида батафсил маълумот

Барча Швеция ҳукумат идоралари қарорлар қабул қилишда боланинг манфаатларини максимал даражада инобатга олишлари шарт ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи махсус комиссияга эга бир неча давлат идоралари мавжуд. Агар боланинг ота-онаси болани қарамоғига ололмаса ёки болага зиён етказса, бола истиқомат қиладиган ҳудуддаги ижтимоий ҳимоя хизматлари болага ғамхўрлик қилиш учун масъулдир. Баъзи ҳолларда шафқатсиз муносабатда бўлинган болани бошқа бир васий қарамоғига ўтказиш учун полиция ёрдамидан фойдаланишга тўғри келиши мумкин. Болаларни уриш ёки қизларни хатна қилиш тақиқланади. 18 ёшга тўлмаган болалар турмуш қуришлари ҳам тақиқланади.

Батафсил маълумот

Шафқатсиз муносабат кўрган ёки бошқа кўринишда ўта ночор ҳолда боқилаётган болаларга кўрсатилиши мумкин бўлган тегишли ёрдам тури ҳақида батафсил маълумот олинг (инглиз тилида)external link, opens in new window

Болалар ҳуқуқлари тўғрисидаги БМТ конвенцияси ҳақида батафсил маълумот олинг (инглиз тилида)external link, opens in new window

Швецияга келган ва бошпана сўраган болалар учун маълумот (инглиз тилида)

Бошпана ҳақида ва бошпана сўраб ариза бериш ҳақида батафсил маълумотга эга бўлмоқчи бўлсангиз ёки катталар томонидан болаларга бошпана олиш жараёни ҳақида маълумот беришда ушбу саҳифалардан фойдаланиш мумкин.

Швецияда истиқомат қилаётган шахс билан ўрталарида болалари бор бўлган ёки энди фарзанд кутаётган бошпана сўраган шахслар учун маълумот

Last updated: 19 December 2017

Was the information on this page helpful to you?